Chính phủ sẽ phản ứng thế nào với làn sóng công nghệ mới?

Mùa thu là mùa đẹp nhất trong năm của Hà Nội. Trong 8 năm xa nhà, thật hiếm khi nào tôi có dịp ngắm nhìn được vẻ đẹp của khu Phố Cổ với hàng lá vàng rụng quanh Bờ Hồ. Không bỏ lỡ dịp này, tôi quyết định về thăm nhà. Theo lời khuyên của Dominik, Tôi thử mua vé máy bay bằng Bitcoin trên CheapAir. Tuy đã tìm hiểu Bitcoin từ lâu, nhưng đây là lần đầu tiên tôi thử thanh toán vé máy bay bằng đồng tiền mã hóa này.

Hà Nội mùa thu

Hà Nội mùa thu – Ảnh: HAN CEO Photography

Mọi việc rất trơn tru. Sau khi chọn được chuyến bay, tôi tiến hành thanh toán bằng Bitcoin chỉ trong vài giây qua ứng dụng Coinbase trên điện thoại. Cả CheapAir và tôi đều vui vẻ vì CheapAir không phải trả phí 2.1% cho việc thanh toán qua thẻ, tôi cũng không phải trả 1% phí chuyển đổi từ SGD ra USD khi thanh toán qua website ở nước ngoài.

Screenshot 2014-11-19 03.26.52

Trong 18 năm lớn lên tại Hà Nội, tôi vẫn chưa bao giờ cảm nhận được một lần được sống đúng nghĩa trong một ngôi nhà khu Phố Cổ. Vì vậy, lần về nhà này, tôi sẽ dành ra 1 đêm ở nơi này. Để thực hiện mong ước đó, tôi muốn được ở trong một ngôi nhà bình thường chứ không phải là thuê khách sạn. Hồi còn du học tại Mỹ, khi đi xa tôi vẫn sử dụng dịch vụ của Airbnb để thuê được phòng giá rẻ khi ở chung với người bản địa. Hồi đó, tôi vẫn tự hỏi không biết đến bao giờ những dịch vụ này mới nhảy được từ San Francisco tới Việt Nam. Thật bất ngờ khi Hà Nội cũng bắt đầu có dịch vụ này. Tôi háo hức đặt ngay 1 phòng.

Screenshot 2014-11-19 03.42.08

Ngày khởi hành, cũng chỉ dùng điện thoại, tôi gọi 1 chiếc xe UberX tới đón tôi lên sân bay. Tại Singapore, Uber hiện được chia ra làm 3 loại: uberX (xe phổ thông), UberTaxi (giống GrabTaxi tại Việt Nam), và UberExec (xe sang). Tôi vẫn hay gọi UberX vì dịch vụ này rẻ hơn hẳn Taxi mà chất lượng rất tốt.

IMG_1784

Trước ngày về, bạn Kate bên Uber khoe với tôi rằng Uber đang khuyến mại 1 tuần miễn phí đi xe tại Hà Nội. Tuyệt vời!

Đến Nội Bài, tôi háo hức gọi ngay 1 chiếc Uber ngay khi đi qua hải quan. Rất kịp thời, khi tôi vừa bước ra đến cửa đón thì xe Uber cũng tới nơi. Anh lái xe ngạc nhiên khi thấy tôi nhận ra anh trước cả khi anh gọi tôi. Tôi cười, giơ điện thoại lên cho anh thấy tên anh và biển số xe Mercedez đen của anh. Anh nhìn thấy và cười lớn: Đúng là công nghệ. Anh kể: Những người biết sử dụng Uber và có thẻ tín dụng đều là dân trí thức nên khi lái anh cảm thấy rất an toàn. Khách hàng cũng thấy yên tâm hơn vì tất cả lịch trình của xe, thông tin xe và người lái đều được lưu lại một cách rõ ràng. Không có tài xế nào dám “cầm nhầm” đồ rơi của khách.

Thật là vui vì tất cả những dịch vụ công nghệ văn minh trên, xuất phát điểm tại thung lũng Silicon, giờ đã có mặt tại Việt Nam!

Tuy nhiên, cũng giống như email đã bóp nghẹt ngành bưu chính, Internet bóp nghẹt báo giấy, Google bóp nghẹt Những Trang Vàng,… Lần này, cuộc cạnh tranh càng trở nên khốc liệt hơn khi những ngành công nghiệp vốn được chính quyền bảo hộ chặt chẽ như viễn thông, taxi, ngân hàng,… cùng bị “mất phần” khiến các doanh nghiệp cũ (gọi hoa mỹ là truyền thống) và các cơ quan chính phủ đứng ngồi không yên:

– Uber, EasyTaxi, GrabTaxi vs. Các hãng taxi truyền thống

– Viber, Facebook, Whatsapp,… vs. Các nhà mạng truyền thống

– Airbnb vs. Khách sạn truyền thống

– Bitcoin vs. Ngân hàng thương mại truyền thống, Mastercard, VISA, Western Union

– ZALORA, LAZADA vs. Các cửa hàng truyền thống

Những dịch vụ khác như Homejoy (chia sẻ việc nhà), Washio (chia sẻ giặt đồ), iCarsClub (chia sẻ xe ôtô tự lái),… được gọi chung là nền kinh tế chia sẻ (1099/sharing economy) có thể sẽ tiếp bước nhảy vào Việt Nam.

Điểm chung của những dịch vụ trên là: áp dụng nền tảng công nghệ, mang tính chia sẻ cao, và đều nằm “ngoài vòng pháp luật” (không phải vi phạm pháp luật) do chưa thuộc điều chỉnh của bất kỳ bộ luật nào (trừ ZALORA và LAZADA).

Không chỉ tại Việt Nam, chính phủ các nước trên thế giới cũng đang rất lúng túng trước sự xuất hiện của những dịch vụ mới trên.

Có rất nhiều nước ủng hộ cho sự dịch chuyển kinh tế trên vì thực tế, đó là những dịch vụ văn minh, áp dụng công nghệ để mang lại nhiều tiện ích và hiệu quả hơn cho người dân. Ví dụ: Anh, Singapore, một số bang ở Mỹ,…

Nhưng cũng có nhiều nước thì kịch liệt phản đối những mô hình kinh doanh trên vì chúng ăn lẹm mất doanh thu của những ngành công nghiệp quen được nhà nước bảo hộ khi chính quyền đã thu các loại phí: phí làm giấy phép, phí kiểm định chất lượng, và rất nhiều loại “phí” không tên khác. Nay các ngành mới này không phải trả những phí trên (vì họ có thể tự điều chỉnh và kiểm định chất lượng được mà không cần vai trò của nhà nước) thì những doanh nghiệp truyền thống sẽ cảm thấy bị đối xử thiếu công bằng. Tại Pháp, Đức, hàng nghìn taxi đã đình công để phản đối Uber. Những người lái taxi này đã phải bỏ ra cả trăm nghìn EUR để có thể có quyền chở taxi, họ cảm thấy bất bình khi người khác không phải bỏ “phí” mà vẫn được làm. Tòa án Đức đã ra sắc lệnh phạt Uber 25,000 EUR nếu Uber tiếp tục hoạt động tại Đức, nhưng với số vốn hàng tỷ USD, Uber hoàn toàn bỏ làm ngơ sắc lệnh trên.

Để hiểu rõ hơn việc các chính phủ sẽ phản ứng thế nào với làn sóng công nghệ mới, chúng ta hãy xem một điều luật này của bang Pennsylvania tại Mỹ từ thế kỷ trước để bảo hộ ngành vận tải bằng xe ngựa:

Any motorist who sights a team of horses coming toward him must pull well off the road, cover his car with a blanket or canvas that blends with the countryside, and let the horses pass.

Luật này bắt buộc người lái xe phải kéo xe ra khỏi đường và che xe của họ lại để xe ngựa đi qua.

Luật trên nghe rất buồn cười, nhưng tại thời điểm đó, ôtô là một sản phẩm công nghệ mới và nó bóp nghẹt doanh thu của những chủ xe ngựa.

Hồi Internet mới vào Việt Nam năm 1996, cũng có những cuộc tranh cãi nảy lửa về an ninh quốc gia nếu cho phép người dân tiếp cận với Internet.

Kết quả là công nghệ luôn luôn chiến thắng các quy tắc cũ.

Chúng ta có thể đồng ý rằng các xe taxi sẽ cần phải được đảm bảo chất lượng và tài xế phải được xem xét hồ sơ lý lịch, nhưng chính những việc này lại tạo ra một số nhóm độc quyền nhờ việc xin được giấy phép. Hệ thống đánh giá trên Amazon và eBay là những minh chứng rõ ràng nhất cho việc sử dụng công nghệ để đánh giá chất lượng sẽ chính xác và hiệu quả hơn việc chỉ sử dụng duy nhất một cơ quan nhà nước để đánh giá.

Những quy định đó đã tạo ra những doanh nghiệp độc quyền dựa vào sự bảo hộ của nhà nước để hạn chế cạnh tranh và tăng giá. Điều đó tất nhiên không có lợi cho người tiêu dùng. Rõ ràng, chúng ta cần các quy định. Nhưng chúng ta cần quy định thông minh cho phép cho sự đổi mới, các doanh nghiệp mới, và cho phép tăng trưởng.

Vấn đề lớn nhất với các quy định của chính phủ không phải là tốt hay xấu, mà là vĩnh cửu. Một khi đã được đưa ra, các nhóm lobby được tạo ra để duy trì chúng và chúng hiếm khi được sửa đổi hoặc loại bỏ.

Tuy nhiên, chính phủ sẽ phải đối diện với làn sóng công nghệ hiện đang từ từ tràn vào mọi khía cạnh của cuộc sống. Ngay cả ở Đức, quốc gia tự hào về hệ thống pháp quy chặt chẽ, các quan chức gần đây đã phải lật ngược lệnh cấm Uber và tạo ra một sự thỏa hiệp tuy là phức tạp nhưng hoàn toàn khả thi.

Các nền kinh tế tiên tiến như Đức và Mỹ luôn luôn phải đối mặt với nguy cơ bị xơ cứng theo thời gian với một sự tích lũy của các quy định và quy tắc. Các lợi ích của quá khứ và hiện tại được thể hiện tốt trong chính trị bởi những nhóm lợi ích được thành lập để bảo vệ chúng. Tuy nhiên gần đây, nền kinh tế đang thiếu những thay đổi về lợi ích nhóm đó. Có lẽ công nghệ, là đại diện cho tương lai, sẽ thay đổi điều đó bằng cách đưa thêm một số tính năng động vào nền kinh tế, và làm mới lại cách chúng ta làm những điều cũ.

Qua thời gian, thị trường sẽ dần chuyển đổi theo hướng thị trường tự do và nghiêng về công nghệ hoá để tăng hiệu quả, giống như xu hướng Amazon và Uber đánh bại kiểu kinh doanh truyền thống ở Mỹ, giảm bớt sự phụ thuộc vào những quy định của chính phủ.

Bài viết bởi Phil Trịnh – Đồng sáng lập Bitcoin Vietnam

1908371_1502654286613828_3973639621963047808_n

For more okchances with coins, click here

Leave a Reply

error: Bài viết được bảo vệ!